Το τσελιγκάτο προσμένει το Φως / The celingato awaits the Light / Il celingato attende la Luce

 

 

Ποιος είπε πως τα χειμαδιά
δεν έχουν ομορφάδες,
όταν σ' αυτά γλεντούν
όλοι οι τσελιγκάδες;

Μάιος: Ο Καλομηνάς, ο αγαπημένος μήνας των Ποντίων / May: Kalominas, the favorite month of the Pontians / Maggio: Kalominas, il mese preferito dei Ponziani

 

(Φωτ.: commons.wikimedia.org)

Έρτεν ο Καλομηνάς! Ο Μάιος, ο πιο καλός μήνας για τους Πόντιους είναι εδώ!

Η ποντιακή λαογραφία είναι γεμάτη από μαγιάτικα ήθη και έθιμα

Τον Μάιο, στον Πόντο, έχει μπει για τα καλά η Άνοιξη. Η φύση ανθίζει και κάνουν την εμφάνισή τους οι πρώτες ζέστες.

(Φωτ.: Pixabay)

Τον Καλομηνά ο Πόντος γεμίζει λουλούδια, χρώματα και μυρωδιές, ενώ τα αγαθά αφθονούν. Στην ύπαιθρο βλέπουμε τα «καλομηνέσα τσιτσέκα»: μανουσάκα, τουτουγιάδες, μάραντα, τριαντάφυλλα.

(Φωτ.:Pixabay)

Ο Μάιος είναι επίσης χρήσιμος για τη λαϊκή ιατρική. Τότε μάζευαν τα φύλλα του φιδόχορτου που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία πληγών ή τραυμάτων, ενώ συνιστάται κατά της αρθρίτιδας, των ρευματισμών, του άσθματος και του χρόνιου βήχα. Τότε μάζευαν και τα άνθη από το ροδόδενδρον το ποντικόν, τα οποία αποξηραμένα χρησιμοποιούνται στη φαρμακευτική για την ελάττωση της πίεσης του αίματος.

Στον Πόντο οι νοικοκυρές μάζευαν το αβλούκ’, το άγριο λάχανο. Το έπλεκαν σε πλεξούδες, που τις ξέραιναν στη σκιά, για το χειμώνα. Το αβλούκ’ τρώγεται σαλάτα, ή μαγειρεμένο με ρύζι ή με πασκιτάν και σκόρδο.

Ακόμα και η κακοκαιρία όμως, έχει θετικές ιδιότητες το μήνα του Μαΐου. Στα Κοτύωρα πίστευαν ότι η πρώτη βροχή του Μαΐου, μπορούσε να μετατρέψει το γάλα σε γιαούρτι (ξύγαλαν).

(Φωτ.:Pixabay)

Φυσικά αν και ο Μάιος θεωρείται ο καλύτερος μήνας, αυτό δεν σημαίνει και πως και αυτόν δεν τον συνοδεύουν δεισιδαιμονίες. Το μήνα αυτό κανείς δεν πρέπει να κοιμηθεί έξω, καθώς «εκαλομηνάουτον», δηλαδή ο Καλομηνάς θα τον βλάψει.

Από την άλλη στην Κερασούντα θεωρείται ο μήνας των μαγισσών. Για να προφυλαχτούν οι άνθρωποι έκαναν αυτοσχέδιους σταυρούς από βάτα ή φλοιούς, τους οποίους έφεραν πάνω τους ή τους κρεμούσαν πάνω από την εξώπορτα.

Ακόμα και με τα αρνητικά του όμως, ο Μάιος στον Πόντο και στην Ελλάδα είναι ένας μήνας με ήλιο και ζωντάνια, μία ανάσα από το καλοκαίρι. Ας απολαύσουμε λοιπόν αυτόν τον μήνα για να μην μας πουν και εμάς:

«Καλομηνά πα είδα σε και το μυτί σ’ ύλιζεν»....

Πηγή:https://www.pontosnews.gr/649186/pontos/paradosi/maios-kalominas-pontioi-laografia-ethima/

http://pirforosellin.blogspot.gr/   -  Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος (link). Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ

Ορισμένα αναρτώμενα από το διαδίκτυο κείμενα ή εικόνες (με σχετική σημείωση της πηγής), θεωρούμε ότι είναι δημόσια. Αν υπάρχουν δικαιώματα συγγραφέων, παρακαλούμε ενημερώστε μας για να τα αφαιρέσουμε. Επίσης σημειώνεται ότι οι απόψεις του ιστολόγιου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου. Για τα άρθρα που δημοσιεύονται εδώ, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο το ιστολόγιο.

Κεσκέκ’, κεσκέκι, κισκέκ, κεσκέτσι ή ρέσι: Ένα πατροπαράδοτο έθιμο από τη Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Καππαδοκία΄/ Keskek', keskeki, kishkek, kesketsi or resi: An ancestral custom from Asia Minor, Pontus and Cappadocia / Keskek', keskeki, kishkek, kesketsi o resi: un'usanza ancestrale dell'Asia Minore, del Ponto e della Cappadocia

 

 

(Πηγή: Αρχείο Συλλόγου Μελισσίων Άγιος Γεώργιος Γκιούλμπαξε)

Ένα φαγητό-έθιμο, ένα φαγητό-γιορτή που ενώνει τους ανθρώπους και έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα. Το κεσκέκ’ ή κεσκέκι –το συναντάμε και με άλλες μικρές παραλλαγές στο όνομα ανάλογα τον τόπο– έφθασε στην Ελλάδα και την Κύπρο –εκεί το λένε ρέσι– από τους κυνηγημένους πρόσφυγες που ήρθαν από τη Μικρά Ασία, την Καππαδοκία και τον Πόντο, και ρίζωσε δεκαετίες τώρα.

Το μαγείρευαν ανελλιπώς σ’ αυτές τις περιοχές την Πρωτοχρονιά, σε γάμους ή του Αγίου Γεωργίου για να πάει καλά η σοδειά, του Αγίου Φιλίππου (μετά τη σπορά στο Αϊβαλί), αλλά και γενικά στις γιορτές αγίων.

Οι πιστοί το παρασκεύαζαν για να εκπληρώσουν τα τάματά τους και για να ζητήσουν βοήθεια από τον άγιό τους. Με τα χρόνια το έθιμο εναρμονίστηκε με τα χριστιανικά τραπέζια αγάπης. Μάλιστα πίστευαν ότι το φαγητό αυτό έθρεψε την Παναγία για να πάρει δυνάμεις όσο ήταν λεχώνα. Σε κάποιες περιοχές λεγόταν και λογουσαλίκ (λεχωνιά).

Στα Κοτύωρα του Πόντου η Ανάσταση ήταν… εκρηκτική και επεισοδιακή! / In Kotyora of Pontus, the Resurrection was... explosive and episodic! / A Kotyora del Ponto, la Resurrezione era... esplosiva ed episodica!

 

 

«Ομάδα από Κοτυωρίτες σ’ ένα εξοχικό τοπίο κατά το Κετσή-κιοϊ» γράφει η λεζάντα στο βιβλίο του Ξενοφώνα Άκογλου (πηγή: «Από τη ζωή του Πόντου – Λαογραφικά Κοτυώρων», σ. 287)

Για το πόσο… εκρηκτική και επεισοδιακή ήταν η Ανάσταση στα Κοτύωρα, την πατρίδα της μητέρας του στην οποία και ο ίδιος πέρασε τα παιδικά του χρόνια, έχει γράψει ο Ξενοφών Άκογλου, ο λογοτέχνης, λαογράφος και στρατιωτικός που είναι γνωστός και με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Ξένος Ξενίτας.

Νικολάου Πολίτη "Ανθολογία Δημοτικού Τραγουδιού" - Ιστορικά τραγούδια [μέρος 5] /Nikolaou Politis "Anthology of Folk Songs" - Historical songs [part 5] / Nikolaou Politis "Anthology of Folk Songs" - Canzoni storiche [parte 5] / Николау Политис «Антология народных песен» - Исторические песни [часть 5]

 

Ιστορικά τραγούδια
«Λέγοντες δημώδη ιστορικά τραγούδια, εννοούμεν άσματα εκπηγάσαντα αμέσως εξ ιστορικών γεγονότων ή περιστάσεων και προωρισμένα να τραγουδούνται
υπό του λαού».

Νικολάου Πολίτη "Ανθολογία Δημοτικού Τραγουδιού" - Ιστορικά τραγούδια [μέρος 4] /Nikolaou Politis "Anthology of Folk Songs" - Historical songs [part 4] / Nikolaou Politis "Anthology of Folk Songs" - Canzoni storiche [parte 4] / Николау Политис «Антология народных песен» - Исторические песни [часть 4]

 

 

 

Ιστορικά τραγούδια

«Λέγοντες δημώδη ιστορικά τραγούδια,
εννοούμεν άσματα εκπηγάσαντα αμέσως
εξ ιστορικών γεγονότων ή περιστάσεων
και προωρισμένα να τραγουδούνται
υπό του λαού».

13

ΤΟΥ ΚΙΑΜΙΛ ΜΠΕΗ

[Ό Κιαμίλ μπέης της Κορίνθου ήτο κατά το 1821 ό ισχυρότατος και πλουσιότατος των εν Πελοποννήσω Τούρκων. Φοβηθείς εκ της προόδου της επαναστάσεως των Ελλήνων, κατέφυγεν εις την Τρίπολιν, καταλιπών την οικογένειάν του εις τον Ακροκόρινθον, όπου ενέκρυψε και τους θησαυρούς αυτού, τους οποίους ο λαός εφαντάζετο ως ανερχόμενους εις πολλά εκατομμύρια. Κατά την άλωσιν της Τριπόλεως συνελήφθη αιχμάλωτος και καθείρχθη εις τον Ακροκόρινθον. Ότε δ' επιδραμόντος του Δράμαλη κατά το 1822 ο φρούραρχος Αχιλλεύς Θεοδωρίδης εγκατέλιπε τον Ακροκόρινθον, εκρινεν αναγκαίον να θανατωση τον Κιαμίλ, όστις ηρνείτο ν' αποκάλύψη εις τους Έλληνας τας κρύπτας των χρημάτων του. Μέρος τούτων λέγεται ότι εύρεν ό Δράμαλης, όστις και ενυμφεύθη την χήραν του Κιαμίλ μπέη].

Πήραν τα κάστρα, πήραν τα, πήραν και τα ντερβένια,
πήραν και την Τριπολιτσά, την ξακουσμένη χώρα.
Κλαίουν ταχούρια γι’ άλογα και τα τζαμιά γι’ αγάδες, κλαίουν ‘ς τους δρόμους Τούρκισσαις, κλαίουν εμιροπούλαις,  κλαίει και μια χανούμισσα το δόλιο τον Κιαμίλη.
Αχ! που σαι και δεν φαίνεσαι, καμαρωμένε αφέντη;
Ήσουν κολόνα ‘ς το Μοριά και φλάμπουρο ‘ς την Κόρθο,ήσουν και 'ς την Τριπολιτσά πύργος θεμελιωμένος.
'Στην Κόρθο πλια δε φαίνεσαι, ουδέ μεσ 'ς τα σαράγια.
Ένας παπάς σου τα κάψε τα γέρμα τα παλάτια.
Σκλάβος ραγιάδων έπεσες και ζης ραγιάς ραγιάδων"

14

ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΗ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ

Ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης, ο αδελφός του Πετρόμπεη και νικητής του Βαλτέτση, ηγούμενος 400 περίπου, των πλείστων Μανιατών, απεβιβάσθη εις την Ήπειρον, όπως βοηθήση τους αγωνιζομένους εν τω τόπω των Σουλιώτας. Αλλ' εν μάχη παρά το Φανάρι προς πολυάριθμους Τούρκους και Αλβανούς υπό τον Ομέρ πασάν έπεσε την 4 Ιουλίου 1822, ολίγοι δε των διασωθέντων πολεμιστών αυτοΰ εκόμισαν δια πλοίου τον νεκρόν εις Μεσολόγγι, όπου ετάφη. Το δημοτικόν άσμα με πολλήν πρωτοτυπίαν, αντί περιγραφής του θανάτου του Κυριακούλη, εκθέτει πώς ανεκοίνωσεν εν Μάνη το θλιβερόν άγγελμα εις την σύζυγον του φονευθέντος ο Πετρόμπεης].

Πετρόμπεης καθότανε ψηλά ‘ς το Πετροβούνι,
κ' εσφούγγιζε τα μάτια του μ' ένα χρυσό μαντήλι.
"Τι έχεις, Μπέη, που χλίβεσαι και χύνεις μαύρα δάκρυα;
-Σα μ' ερωτάς, Κυριάκαινα, και θέλεις για να μάθης,
απόψε μού ρθαν γράμματα από το Μεσολόγγι,
τον Κυριακούλη σκότωσαν, τον πρώτο καπετάνιο,
και στάζουνε τα μάτια μου και τρέχουν μαύρα δάκρυα

15

ΤΟΥ ΔΡΑΜΑΛΗ
(Ιούλιος 1822)

[Ό Μαχμούδ πασάς, ο επιλεγόμενος Δράμαλης δια την εκ Δράμας της Μακεδονίας καταγωγήν του, διορισθείς υπό του Σουλτάνου σερασκέρης στρατιάς τριακοντακισχιλίων περίπου πεζών και ιππέων, κατήλθεν εκ της Λαρίσης εις την Ανατολικήν Ελλάδα όπως εισβαλών εις την Πελοπόννησον καταπνίξη την επανάστασιν των Ελλήνων, επικουρούντος και του τουρκικού στόλου εν τω Κορινθιακώ κόλπω και τω Αργολικώ. Ουδεμίαν συναντήσας αντίστασιν εις την Ανατολικήν Στερεάν Ελλάδα και εις τα στενοπορίας της Μεγαρίδος, κατέλαβε τον Ακροκόρινθον, εγκαταλειφθέντα υπό των Ελλήνων, και δια των αφυλάκτων στενών των Δερβενακίων προήλασεν εις την Αργολικήν πεδιάδα, όπου συνεκράτησε την ετοίμην προς παράδοσιν τουρκικήν φρουράν του Ναυπλίου, ακυρώσας την συναφθείσαν συνθήκην της παραδόσεως. Οι Έλληνες συγκεντρωθέντες εις τους Μύλους της Λέρνης και τας πηγάς του Ερασίνου, στρατηγούντος του Κολοκοτρώνη, απησχόλησαν μεν αυτόν επί πολύ εις την πολιορκίαν της ακροπόλεως του Άργους Λαρίσης, καταστρέψαντες δε όσα τρόφιμα ηδυνήθησαν, περιήγαγον αυτόν εις πολλήν στενοχωρίαν δια την στέρησιν των εφοδίων. Προβλέπων δ' ο Κολοκοτρώνης ότι θ' αναγκασθή ο Δράμαλης να υποχωρήση εις Κόρινθον, κατέλαβε τα στενά των Δερβενακίων δια 2500 περίπου ανδρών υπό τον Νικηταράν. Και ότε την 26 Ιουλίου 1822 επεχείρησεν ο στρατός του Δράμαλη να διέλθη δια των στενών υπέστη μεγάλην φθοράν, έκτοτε δ' ο Νικηταράς επωνομάσθη Τουρκοφάγος. Οι διαφυγόντες εις Κόρινθον την ημέραν εκείνην και τας επομένας, απεδεκατίσθησαν υπό των στερήσεων και των νόσων, και αυτός δε ο Δράμαλης απέθανεν εν Κορίνθω].

Φύσα μαΐστρο δροσερέ κι’ αέρα του πελάγου
να πας τα χαιρετίσματα 'ς του Δράμαλη τη μάννα.
Της ‘Ρούμελης οι μπέηδες, του Δράμαλη οι αγάδες
'ς το Δερβενάκι κείτονται, 'ς το χώμα ξαπλωμένοι.
Στρώμά χουνε τη μαύρη γης, προσκέφαλο λιθάρια
και γι' απανωσκεπάσματα του φεγγαριού τη λάμψη.
Κ’ ένα πουλάκι πέρασε και το συχνορωτάνε.
"Πουλί, πώς πάει ο πόλεμος, το κλέφτικο ντουφέκι;
-Μπροστά πάει ο Νικηταράς, πίσω ο Κολοκοτρώνης, και παραπίσω οι Έλληνες με τα σπαθιά 'ς τα χέρια".
Γράμματα πάνε κ' έρχονται 'ς των μπέηδων τα σπίτια.
Κλαίνε ταχούρια γι' άλογα και τα τζαμιά για Τούρκους, κλαίνε μαννούλαις για παιδιά, γυναίκες για τους άντρες.

16

ΤΟΥ ΜΠΡΑΪΜΗ

Ο κούκος φέτο δε λαλεί, ούτε και θα λαλήση
παρά η τρυγόνα η χλιβερή το λέει το μοιρολόγι.
Φέτος μας ήρθεν η Αραπιά και κόβει και σκλαβώνει.
Εσκλάβωσαν μικρά παιδιά, γυναίκες με τους άντρες,
Κ’εσκότωσε λεβεντουργιά και καπεταναραίους

Πηγή : http://www.myriobiblos.gr/afieromata/dimotiko/txt_istorika_next.html#1

http://pirforosellin.blogspot.gr/   -  Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος (link). Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ

Ορισμένα αναρτώμενα από το διαδίκτυο κείμενα ή εικόνες (με σχετική σημείωση της πηγής), θεωρούμε ότι είναι δημόσια. Αν υπάρχουν δικαιώματα συγγραφέων, παρακαλούμε ενημερώστε μας για να τα αφαιρέσουμε. Επίσης σημειώνεται ότι οι απόψεις του ιστολόγιου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου. Για τα άρθρα που δημοσιεύονται εδώ, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο το ιστολόγιο.

Νικολάου Πολίτη "Ανθολογία Δημοτικού Τραγουδιού" - Ιστορικά τραγούδια [μέρος 3] / Nikolaou Politis "Anthology of Folk Songs" - Historical songs [part 3] / Nikolaou Politis "Anthology of Folk Songs" - Canzoni storiche [parte 3] / Николау Политис «Антология народных песен» - Исторические песни [часть 3]

 

 

Ιστορικά τραγούδια

«Λέγοντες δημώδη ιστορικά τραγούδια,
εννοούμεν άσματα εκπηγάσαντα αμέσως
εξ ιστορικών γεγονότων ή περιστάσεων
και προωρισμένα να τραγουδούνται
υπό του λαού».

9

ΤΗΣ ΠΑΡΓΑΣ
(1819)

[Η Πάργα τελευταία των πόλεων της Στερεάς και της Πελοποννήσου υπεδουλώθη εις τους Τούρκους. Ταχθείσα από των αρχών του ΙΕ' αιώνος υπό την προστασίαν των Ενετών, μετά την κατάλυσιν της Ενετικής πολιτείας περιήλθε μετά των Ιονίων νήσων εις την κατοχήν των Γάλλων. Αλλά τω 1814 παρεδόθη εις τους Άγγλους, οίτινες βραχύν μόνον χρόνον την εκράτησαν, απεμπολήσαντες αυτήν εις τους Τούρκους τω 1817. Προ της παραδόσεως αυτής, συντελεσθείσης την 28 Απριλίου 1819, οι Παργινοί, εις τετρακισχιλίους ανερχόμενοι, κατέλιπον την πατρίδα των, αφού προηγουμένως ανασκάψαντες τους πατρώους τάφους συνήθροισαν τα οστά και τα έκαψαν εις την πλατείαν της αγοράς δια να μη βεβηλωθούν υπό των Αλβανών].

Α'

Μαύρο πουλάκι, πόρχεσαι από τ' αντίκρυ μέρη,
πες μου τί κλάψαις θλιβεραίς, τι μαύρα μοιρολόγια
από την Πάργα βγαίνουνε, που τα βουνά ραγίζουν;
Μήνα την πλάκωσε Τουρκιά και πόλεμος την καίει;
-Δεν την επλάκωσε Τουρκιά, πόλεμος δεν την καίει
-Τους Παργινούς επούλησαν σα γίδια, σα γελάδια,
κι' όλοι 'ς την ξενιτειά θα παν να ζήσουν οι καϊμένοι.

Τραυούν γυναίκες τα μαλλιά, δέρνουν τάσπρα τους στήθια, μοιριολογούν οι γέροντες με μαύρα μοιρολόγια, παπάδες με τα δάκρυα γδύνουν ταις εκκλησιαίς τους.
Βλέπεις εκείνη τη φωτιά, μαύρο καπνό που βγάνει;
Εκεί καίγονται κόκκαλα, κόκκαλα αντρειωμένων, που την Τουρκιά τρομάξανε και το βεζίρη κάψαν.
Εκεί ναι κόκκαλα γονιού, που το παίδι τα καίει, να μην τα βρούνε οι Λιάπηδες, Τούρκοι μην τα πατήσουν.
Ακούς το θρήνο τον πολύν, οπού βογγούν τα δάση,
και το δαρμό πού γίνεται, τα μαύρα μοιρολόγια;
Είναι π' αποχωρίζονται τη δόλια την πατρίδα,
φιλούν τοις πέτραις και τη γη κι' ασπάζονται το χώμα.

Β'

Τρία πουλιά απ' την Πρέβεζα διαβήκανε 'ς την Πάργα, τό να κυττάει την ξενιτειά, τάλλο τον Άη Γιαννάκη, το τρίτο το κατάμαυρο μοιριολογάει και λέει.
"Πάργα, Τουρκιά σε πλάκωσε, Τουρκιά σε τριγυρίζει.
Δεν έρχεται για πόλεμο, με προδοσιά σε παίρνει.
Βεζίρης δε σ' ενίκησε με τα πολλά τασκέρια.
Έφευγαν Τούρκοι σα λαγοί το Παργινό τουφέκι,
κ' οι Λιάπηδες δεν ήθελαν νά ρτουν να πολεμήσουν.
Είχες λεβένταις σα θεριά, γυναίκες αντρειωμέναις,
πότρωγαν βόλια για ψωμί, μπαρούτι για προσφάγι.
Τάσπρα πουλήσαν το Χριστό, τάσπρα πουλούν και σένα."

Πάρτε, μαννάδες, τα παιδιά, παπάδες τους αγίους. Άστε, λεβένταις, τάρματα κι' αφήστε το τουφέκι,
σκάψτε πλατιά, σκάψτε βαθιά, όλα σας τα κιβούρια, και ταντρειωμένα κόκκαλα ξεθάψτε του γονιού σας Τούρκους δεν επροσκύνησαν, Τούρκοι μην τα πατήσουν.

10

ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΤΟΥ 21

Α'

Κρυφά το λένε τα πουλιά, κρυφά το λεν ταηδόνια,
κρυφά το λέει ο γούμενος από την άγια Λαύρα.
"Παιδιά, για μεταλάβετε, για ξεμολογηθήτε,
δεν εϊν’ ο περσινός καιρός κι' ο φετεινός χειμώνας.
Μας ήρθε γη άνοιξη πικρή, το καλοκαίρι μαύρο,
γιατί σηκώθη πόλεμος και πολεμάν τους Τούρκους.
Να διώξουμ' όλη την Τουρκιά ή να χαθούμε ούλοι".

 

Β'

Ένα μικρό καράβι μαζώνει τα παννιά,
ανοίγει την παντιέρα και πόλεμο ζητά.
Ζητά τον άγιο Τάφο και την Άγια Σοφιά.
Κι' ακόμα θα ζητήση τον Πατριάρχη μας,
οπού τον εκρεμάσαν για το ινάτι μας.

Καμπάναις θα χτυπήσουν πάν’ 'ς τα καμπαναρειά,
να σκάσουν οι χοτζάδες απάνου 'ς τα τζαμιά.
Κι' όσοι Χριστόν πιστεύουν και τον δοξάζουνε,
τον Τούρκο λογαριάζουν να τον μοιράζουνε.

11

ΤΟΥ ΔΙΑΚΟΥ
(24 Απριλίου 1821)

Τρία πουλάκια κάθουνταν ψηλά 'ς τη Χαλκουμάτα,
το να τηράει τη Λιβαδιά και τάλλο το Ζιτούνι, το τρίτο το καλύτερο μοιριολογάει και λέει.
"Πολλή μαυρίλα πλάκωσε, μαύρη σαν καλιακούδα.
Μην ο Καλύβας έρχεται, μην ο Λεβεντογιάννης;
-Νούδ' ο Καλύβας έρχεται, νούδ' ο Λεβεντογιάννης,
Ομέρ Βρυόνης πλάκωσε με δεκοχτώ χιλιάδες".
Ο Διάκος σαν τ' αγροίκησε, πολύ του κακοφάνη.
Ψιλή φωνή νεσήκωσε, τον πρώτο του φωνάζει.
"Τον ταϊφά μου σύναξε, μάσε τα παλληκάρια, δώσ' τους μπαρούτη περισσή και βόλια με τοις χούφταις γλήγορα και να πιάσουμε κάτω 'ς την Αλαμάνα, που ναι ταμπούρια δυνατά κι’ όμορφα μετερίζια".

Παίρνουνε ταλαφρά σπαθιά και τα βαριά τουφέκια,
'ς την Αλαμάνα φτάνουνε και πιάνουν τα ταμπούρια.
"Καρδιά, παιδιά μου, φώναξε, παιδιά, μη φοβηθητε,
σταθήτε αντρεία σαν Έλληνες και σα Γραικοί σταθήτε".
Ψιλή βροχούλα νέπιασε κ' ένα κομμάτι αντάρα,
τρία γιουρούσια νέκαμαν τα τρία αράδα αράδα,
Έμεινε ο Διάκος 'ς τη φωτιά με δεκοχτώ λεβένταις.
Τρεις ώραις επολέμαε με δεκοχτώ χιλιάδες.
Βουλώσαν τα κουμπούρια του κι' ανάψαν τα τουφέκια, κι' ο Διάκος εξεσπάθωσε και ‘ς τη φωτιά χουμάει, ξήντα ταμπούρια χάλασε κ' εφτά μπουλουκμπασίδες.
Και το σπαθί του κόπηκε ανάμεσα απ' τη χούφτα και ζωντανό τον έπιασαν και 'ς τον πασά τον πάνουν, χίλιοι τον παν από μπροστά και χίλιοι από κατόπι.
Κι’ ο Ομέρ Βρυόνης μυστικά 'ς το δρόμο τον ερώτα.
"Γίνεσαι Τούρκος, Διάκο μου, την πίστη σου ν' άλλαξης, να προσκυνήσης 'ς το τζαμί, την εκκλησιά ν' αφήσης;"
Κ' εκείνος τ' αποκρίθηκε και στρίφτει το μουστάκι.
"Πάτε και σεις κ' η πίστη σας, μουρτάταις, να χαθήτε!
Εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός θε ν' αποθάνω.
Α θέλετε χίλια φλωριά και χίλιους μαχμουτιέδες,
μόνον εφτά μερών ζωή θέλω να μου χαρίστε,
όσο να φτάση ο Οδυσσεύς και ό Θανάσης Βάγιας".
Σαν τ' άκουσε ο Χαλίλ μπέης αφρίζει και φωνάζει.
"Χίλια πουγγιά σας δίνω γω κι' ακόμα πεντακόσια,
το Διάκο να χαλάσετε, το φοβερό τον κλέφτη,
γιατί θα σβήση την Τουρκιά κι' όλο μας το ντοβλέτι".

Το Διάκο τότε παίρνουνε και 'ς το σουβλίι τον βάζουν,
ολόρτο τον εστήσανε κι' αυτός χαμογελούσε, την πίστη τους τους ύβριζε, τους έλεγε μουρτάταις.
"Σκυλιά κι' α με σουβλίσετε, ένας Γραικός εχάθη.
Ας είν' ο Όδυσσεύς καλά κι' ο καπετάν Νικήτας,
που θα σας σβήσουν την Τουρκιά κι' όλο σας το ντοβλέτι".

12

ΟΙ ΛΑΛΙΩΤΙΣΣΑΙΣ
(1821)

[Οι υπερήφανοι, γενναίοι και σκληροί Αλβανοί του Λάλα, τερπνής πολίχνης επί του όρους Φολόης (εν τω νυν δήμω Ολυμπίων της Ηλείας), οι απηνώς καταδυναστεύοντες τους περιοικούντας Έλληνας, πολιορκηθέντες υπό τρισχιλίων περίπου Πελοποννησίων και Επτανησίων, κατόρθωσαν την 22 Ιουνίου 1821, προσελθόντος εις επικουρίαν αυτών του Ιουσουφ πασά των Πατρών μετά 700 ιππέων, να διασωθώσι μετά των οικογενειών των εις Πάτρας. Κατά την άναχώρησίν των ενέπρησαν την πολίχνην και τα πλείστα των δυσμετακομίστων πραγμάτων αυτών, ώστε ελάχιστα απέμειναν προς λαφυραγωγίαν εις τους εισελθόντας ύστερον εις του Λάλα Έλληνας, πάντως δε πολύ ολίγαι θα ηχμαλωτίσθησαν Λαλιώτισσαι, ων τα παθήματα διατραγωδεϊ το κάτωθι:

Του Λάλα με τα κρύα νερά, με τοις βαρειαίς κυράδες,
με τοις τραναίς αρχόντισσαις, τοις καλομαθημέναις,
που δεν καταδεχόντανε τη γης να την πατήσουν,
πoφόρηγαν χρυσά σκουτιά και κόκκινα σαλβάρια,
και τώρα πώς κατάντησαν κοπέλλαις ‘ς τους ραγιάδες!
Φέρνουν βαρέλια με νερό και ξύλα ζαλωμέναις,
νάχουν οι Έλληνες νερό, φωτιά να πυρωθούνε.
Και η μια την άλλη έλεγανε και η μια την άλλη λένε.
Τί να 'ν' κείνα που φαίνονται, τί να 'ν' εκείνα π' ερχώνται;
Μηνά ειν' μπαϊράκια τούρκικα, μην τά στειλε ο πασάς μας;
Δεν ειν' μπαϊράκια τούρκικα, δεν τα στείλε ό πασάς μας, παρά ειν' μπαϊράκια κλέφτικα, κ' είναι των Πλαπουταίων".

Κλαίνε μανούλαις για παιδιά, γυναίκες για τους άντρες, κλαίει και μια χανούμισσα για το μοναχογιό της.

Πηγή : http://www.myriobiblos.gr/afieromata/dimotiko/txt_istorika_next.html#1

http://pirforosellin.blogspot.gr/   -  Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος (link). Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ

Ορισμένα αναρτώμενα από το διαδίκτυο κείμενα ή εικόνες (με σχετική σημείωση της πηγής), θεωρούμε ότι είναι δημόσια. Αν υπάρχουν δικαιώματα συγγραφέων, παρακαλούμε ενημερώστε μας για να τα αφαιρέσουμε. Επίσης σημειώνεται ότι οι απόψεις του ιστολόγιου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου. Για τα άρθρα που δημοσιεύονται εδώ, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο το ιστολόγιο.