Οι Κέλτες και η Μυθολογία τους

Με τον όρο Κελτική μυθολογία εννοείται το σώμα μύθων των κελτικών λαών σε όλο το εύρος της γεωγραφικής τους εξάπλωσης. Όσα γνωρίζουμε για την κελτική μυθολογία σταχυολογoύνται στο μεγαλύτερο τμήμα τους από τα βιβλία και τα χειρόγραφα της μεσαιωνικής Ιρλανδίας και της Ουαλίας. Αυτές οι λογοτεχνικές πηγές συμπληρώνονται από το εικονογραφικό και αρχαιολογικό αρχείο του προ-χριστιανικού κελτικού κόσμου της Εποχής του Σιδήρου, παράλληλα με τις εξωτερικές παρατηρήσεις για τους κελτικούς λαούς και τη δρυιδική θρησκεία τους από μαρτυρίες που μετέφεραν αρχαίοι συγγραφείς όπως ο Ποσειδώνιος, ο Πλούταρχος και ο Ιούλιος Καίσαρας.

Από αυτές τις διαφορετικές πηγές μπορούμε να αναπτύξουμε μερικώς την εικόνα ενός μαγικο-θρησκευτικού συστήματος που αντλεί ενίοτε στοιχεία σε ό,τι αφορά στις πρακτικές και τις πεποιθήσεις του εμφανώς από άλλα σημεία του ινδοευρωπαϊκού κόσμου κατά την τελευταία χιλιετία πριν την έλευση του Χριστιανισμού. Από μία άλλη άποψη, ιδιαίτερα από την οπτική γωνία της κελτικής παράδοσης της Ιρλανδίας, είναι επίσης δυνατό να

Η Θεολογία των Κελτών

Οι Κέλτες, λαός πολεμικός και με έντονα μεταφυσικά ενδιαφέροντα, κατά τα αρχαϊκά χρόνια εκτείνονταν από τον Καύκασο ως τις παραδουνάβιες περιοχές δυτικά, και προς νότον έως περιοχές της Μικράς Ασίας, όπως η Μίλητος της Ιωνίας στα παράλια αυτής. Στις περιοχές όπου εγκαταστάθηκαν ίδρυσαν έναν ιδαίτερο πολιτισμό, ξεχωριστό για την δημιουργική φαντασία και επιμονή του να υπερασπίζεται με πάθος ό,τι θεωρεί άξιο για κάτι τέτοιο πολλές φορές «κολυμπώντας ενάντια στο ρεύμα» της ιστορίας ή της εκάστοτε «μόδας» των καιρών.

Κέλτικη θεολογία - Ο κύκλος του Ώλστερ

Η ομάδα της επικής πρόζας που είναι συνολικά γνωστή ως Κύκλος του Ώλστερ αφορά τις δραστηριότητες των Ουλάιντ ή ανθρώπων του Ώλστερ, ιδιαίτερα τη μεγάλη σύγκρουσή τους με τη γειτονική επαρχία του Κόναχτ, και τα κατορθώματα του ήρωά τους, του Κου Χουλάιν. Κεντρική θέση στον κύκλο κατέχει το Tain Bo Cuailnge (η επίθεση του ταύρου του Κουάιλνγκε), που πιθανώς πρωτοσυντέθηκε τον 8ο αι.μ.χ. Το Tain διασώθηκε σε πολλές σημαντικές παραλλαγές, παλαιότερη από τις οποίες είναι η Leabhar na h Uidre (βιβλίο της σκούρας αγελάδας) που συντάχθηκε στο Κλόνμακνοϊς, κομητεία Όφαλι, από τρεις μοναχούς, ο ένας από τους οποίους πέθανε το 1106. Ενώ γενικά υποθέτουμε ότι ο Κύκλος του Ώλστερ αποτελεί μεταγενέστερη συλλογή πολύ παλαιότερων προφορικών παραδόσεων, κάποιοι μελετητές πρόσφατα προέβαλαν πειστικά επιχειρήματα ότι  εξ αρχής επρόκειτο για λογοτεχνική σύνθεση που παραδόθηκε προφορικά κατά την πρώιμη ιστορική περίοδο.

Tο μωσαϊκό "Táin Mural thing" στην πλατεία Setanta στο Δουβλίνο

Το αξιόλογο μυθολογικό περιεχόμενο του Κύκλου του Ώλστερ είναι πολύ σαφές. Αν και συντάχθηκε σε χριστιανικό περιβάλλον, οι πρώτοι μοναχοί γραφείς ίσως ήταν οι filidh, οι φύλακες της παλιάς γνώσης, που είχαν εμβαπτιστεί στις αρχαίες τελετουργικές παραδόσεις και σκοπός τους ήταν να διασώσουν το μύθο σε γραπτή μορφή. Δεν υπάρχει λόγος να μην δεχθούμε ότι η θρησκευτική και τελετουργική παράδοση της «ειδωλολατρικής» Ιρλανδίας συνεχίστηκε και στη χριστιανική περίοδο.

Το έπος Tain Bo Cuailgne

Το ότι η μυθολογία κυριαρχεί στον Κύκλο του Ώλστερ αποδεικνύεται ολοφάνερα από το κεντρικό του θέμα, το Tain, που περιγράφει το μεγάλο πόλεμο μεταξύ Ώλστερ και Κόναχτ για έναν πελώριο ταύρο, τον Ντον (Καστανό) του Κουάιλνγκε στο Ώλστερ. Η ιστορία δεν έχει να κάνει με τη ζωοκλοπή ως συνηθισμένη λαϊκή διασκέδαση, αλλά με ένα φανταστικό και υπερφυσικό ζώο, γύρω από το οποίο υφάνθηκε ένας μεγάλος μύθος αναζήτησης και μάχης. Η ιστορία ξεκινά με έναν πρόλογο στον οποίο ή βασίλισσα Μεντμπ και ο σύζυγός της Αϊλίλ του Κόναχτ κομπάζουν, ενώ έχουν ξαπλώσει, ο καθένας για αυτά που έχει στην κατοχή του. Το ζευγάρι είναι σχεδόν ισότιμο εκτός από ένα σημείο:ο Αϊλίλ κατέχει ένα μεγάλο ασπροκέρατο ταύρο τον Φίντμπεναχ.

Η Μεντμπ μάταια αναζητά στη χώρα της ένα πλάσμα με ανάλογη αίγλη, όταν μαθαίνει για το μεγάλο Κασταρό ταύρο του Ώλστερ που είναι στην ιδιοκτησία κάποιου Ντάιρε Μακ Φιάχνου, που συμφωνεί να δανείσει τον Ντον στη βασίλισσα με αντάλλαγμα μεγάλη αμοιβή. Όμως ακούγοντας ο Ντάιρε τους ανθρώπους της Μεντμπ να καυχώνται ότι θα έπαιρναν τον ταύρο με ή χωρίς την συγκατάθεση του ιδιοκτήτη του, ο Ντάιρε αρνείται την προσφορά της Μεντμπ και στέλνει τον Ντον σε κρυψώνα.

Η Μεντμπ αποφασίζει να εισβάλει στο Ώλστερ και να αρπάξει με τη βία τον Ντον, και τότε αρχίζει μακρόχρονος πόλεμος ανάμεσα στις δύο επαρχίες. Τη νύχτα πριν από την τελική αναμέτρηση, στέλνουν το Ντον στο Κόναχτ για ασφάλεια. Αυτός μουγκρίζει δυνατά καθώς οσμίζεται τη νέα γη και ο Φίντμπεναχ αντιλαμβάνεται τον εισβολέα. Οι άνθρωποι της βασίλισσας Μεντμπ ορίζουν τον ταραχοποιό Μπρίκριου (θεϊκή μορφή) ως κριτή στη μάχη μεταξύ των δύο ταύρων. Τα ζώα παλεύουν όλη μέρα και όλη νύχτα σε όλη την Ιρλανδία. Ο Ντον κυριαρχεί, καρφώνοντας τον Φίντμπεναχ του Αϊλίλ με τα κέρατά του, αλλά δεν επιζεί της σύγκρουσης και πεθαίνει από εξάντληση.

Η μάχη του Finnbheannach και Donn Cuailnge

Η μάχη των ταύρων συμβολίζει την πάλη μεταξύ Ώλστερ και Κόναχτ: ο θάνατός τους σημαίνει την ειρήνη μετά την πύρρεια νίκη των κατοίκων του Ώλστερ. Είναι σαφέστατο στο έπος Tain πως τα δύο ζώα έχουν υπερφυσική καταγωγή. Ο ήρωας Φέργους λέει ότι οι ζηλόφθονοι θεοί έστειλαν επίτηδες τα δύο ζώα στην Ιρλανδία για να προκαλέσουν πόλεμο και έχθρα ανάμεσα στους ανθρώπους. Περιγράφει πως οι ταύροι είναι μαγεμένα, μεταμορφωμένα πλάσματα, που αρχικά ήταν χοιροβοσκοί και μετά πήραν διαδοχικά άλλες μορφές, αλλά παρέμειναν πάντοτε πηγή συγκρούσεων και καταστροφών. Ο Καστανός ταύρος έχει ανθρώπινη κατανόηση: ανταποκρίνεται αμέσως όταν ο Κόρμακ τον εξορκίζει να καταβάλει ακόμα μεγαλύτερη προσπάθεια κατά του μεγάλου ταύρου του Κόναχτ.

______________________________________________________________________________________________________

πηγές:

Μιράντα Τζέην Γκρην – Μύθοι των Κελτών

http://irishkc.com/index.php/tain-mosaic-mural.htm

http://medieval.ucdavis.edu/TAIN/Default.htm

http://www.askaboutireland.ie/game3.html (αυτό είναι ΠΑΙΧΝΙΔΙ interactive με βάση αυτό το μύθο)

http://library.thinkquest.org/C005417/bull.htm

ΠΗΓΗ = http://stardust30.wordpress.com/2008/12/04/ο-κύκλος-του-ώλστερ-θεολογία-των-κελτώ/

Κέλτικη μυθολογία -ο Οένγους και ο Κάερ-

Ο Οένγους (Aengus) των πτηνών

ήταν ιρλανδικός θεός του έρωτα, ένας από τους Τουάχα Ντε Ντάναν. Είναι γνωστός ως «Μακ Οκ» (νεαρός γιος), εξαιτίας των συνθηκών υπό τις οποίες γεννήθηκε, από τον Ντάγντα και την Μπόαν. Το θεϊκό ζευγάρι απέκρυψε την παράνομη ένωσή του και την εγκυμοσύνη της Μπόαν κάνοντας τον ήλιο να σταθεί ακίνητος στον ουρανό επί εννέα μήνες:έτσι ο Οένγους συλλαμβάνεται και γεννιέται αυθημερόν.

Ο κύριος ρόλος του Οένγους είναι να βοηθάει τους εραστές που βρίσκονται σε κίνδυνο. Έτσι επεμβαίνει στις δυσκολίες ζευγαριών όπως ο Μίγιρ και η Ετάιν. Αλλά στο «Όνειρο του Οένγους» ο ίδιος ο θεός πληγώνεται από έναν «καταδικασμένο» έρωτα. Ονειρεύεται μια νεαρή κοπέλα την οποία δεν γνωρίζει. Ξυπνώντας ανακαλύπτει πως την έχει ερωτευτεί και μαθαίνει το όνομά της: είναι η Κάερ Ιμπορμέιθ. Αναζητώντας την φτάνει σε μια λίμνη όπου την βρίσκει με τις κοπέλες που την συντροφεύουν.

Η Κάερ έχει την ικανότητα να μεταμορφώνεται: κάθε δεύτερο χρόνο στη γιορτή του Σαβάιν μεταμορφώνεται σε κύκνο, μαζί με τις φίλες της. Ο Οένγους παρατηρεί ότι κάθε ζευγάρι κοριτσιών ενώνεται με ασημένια αλυσίδα, ενώ η αλυσίδα που έχει η Κάερ είναι χρυσή. Ο πατέρας της Κάερ αρνείται να δεχτεί τον Οένγους για γαμπρό του. Ο μόνος τρόπος να παντρευτούν οι δυό τους είναι να πάρει ο Οένγους την Κάερ, καθώς αυτή θα μεταμορφώνεται σε κύκνο.  Έτσι στο Σαβάιν, ο Οένγους πλησιάζει την λίμνη της Κάερ και πετά μακριά μαζί της, έχοντας και αυτός μεταμορφωθεί σε πουλί, Το ζευγάρι πετά τρεις φορές γύρω από τη λίμνη, και το μαγικό τους τραγούδι κάνει τους πάντες να κοιμηθούν για τρεις μέρες και τρεις νύχτες. Τότε το ζεύγος πετά στο παλάτι του Οένγους στο Μπρουγ να Μπόνε.

Όπως και ο Μάμπον, έτσι και ο Οένγους είναι ο αρχέτυπος «Νέος άνδρας» ή «θεϊκός νέος». Και η Κάερ έχει υπερφυσική υπόσταση: ο πατέρας της έχει το δικό του Sidh ή κατοικία στον Άλλο Κόσμο, και εκείνη έχει τη δύναμη να μεταμορφώνεται. Η εικόνα των μαγεμένων κύκνων που τους ενώνουν αλυσίδες από πολύτιμο μέταλλο δεν υπάρχει μόνο σε αυτόν τον μύθο, αλλά επανέρχεται και αλλού, π.χ. στους μύθους που σχετίζονται με τον Κου Χουλάιν.

_______________________________________________

πηγή: Μιράντα Τζεην Γκρην: Μύθοι των Κελτών

ΠΗΓΗ =http://stardust30.wordpress.com/2009/01/24/οένγους-και-κάερ-κέλτικη-μυθολογία/