
Ο ΣΤΡΑΤΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ (1081–1185)
Η αναγέννηση της βυζαντινής πολεμικής μηχανής
Πώς ο Αλέξιος Α΄, ο Ιωάννης Β΄ και ο Μανουήλ Α΄ αναδιοργάνωσαν τον στρατό της Ρωμανίας και επιχείρησαν να αποκαταστήσουν την αυτοκρατορική ισχύ.
1. Η κρίση του 1081 και η άνοδος του Αλεξίου Α΄
Όταν ο Αλέξιος Α΄ Κομνηνός ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο το 1081, η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αντιμετώπιζε μια εξαιρετικά δύσκολη στρατιωτική κατάσταση.
Οι ήττες, οι εμφύλιες συγκρούσεις, η απώλεια εδαφών στη Μικρά Ασία και η οικονομική κρίση είχαν αποδυναμώσει τις στρατιωτικές δυνατότητες του κράτους. Η παλαιότερη στρατιωτική οργάνωση είχε υποστεί σοβαρές μεταβολές, ενώ η απώλεια μικρασιατικών περιοχών περιόρισε σημαντικές πηγές στρατολόγησης και προμήθειας πολεμικών ίππων.
Η αυτοκρατορία έπρεπε να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα Νορμανδούς στη Δύση, Σελτζούκους και άλλες τουρκικές δυνάμεις στην Ανατολή, καθώς και Πετσενέγγους στα Βαλκάνια.
Η ήττα στο Δυρράχιο το 1081 αποκάλυψε τις αδυναμίες του στρατεύματος. Ο Αλέξιος, ωστόσο, δεν εγκατέλειψε την προσπάθεια. Αναζήτησε νέες πηγές στρατολόγησης, αξιοποίησε συμμάχους και ξένους πολεμιστές και προσπάθησε να συγκροτήσει έναν περισσότερο αξιόμαχο στρατό.
Η αναδιοργάνωση δεν πραγματοποιήθηκε μέσα σε μία ημέρα. Ήταν μια μακρά διαδικασία, η οποία δοκιμάστηκε σε πραγματικές πολεμικές επιχειρήσεις και συνεχίστηκε από τους διαδόχους του.