Παρασκευή 20 Οκτωβρίου 2017

Μαθήματα Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν (13ον), τοῦ Φιλολόγου Μιχαὴλ Ἀλεξανδρῆ - Classes of Ancient Greek (13th), Philologist Michael Chr. Alexandri - there is a translator on the website - Classi del greco antico (13), filologo Michael Chr. Alexandris - c'è un traduttore sul sito web - Clases de griego antiguo (13), el filólogo Michael Chr. Alejandrita - hay un traductor en el sitio web





Μαθήματα Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν (13ον), τοῦ Φιλολόγου Μιχαὴλ Ἀλεξανδρῆ   
     
Μαθήματα ρχαων λληνικν
ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 13ον
Σήμερα φλοι μου λοκληρνουμε τν Γ΄ κλσι τν νομτων μ μα συνοπτικ ναφορ στ μιφωνληκτα νματα, ατ δηλαδ τν ποων χαρακτρ το θματος εναι μφωνο σμφωνο. («ν», «λ», «ρ» «σ»)
(χαρακτρ λγεται τ  τελευταο  γρμμα το θματος, τ ποο βρσκουμε π τν γενικ νικο τς λξεως, φο φαιρσουμε τν κατληξι)
συμφωνληκτα, πως δη επαμε, χωρζονται σ φωνληκτα (σα δηλαδ χουν ς χαρακτρα σμφωνο ορανικ (κ,γ,χ) χειλικ (π,β,φ) δοντικ (τ,δ,θ)) κα σ μιφωνληκτα (σα χουν ς χαρακτρα τ νρινο «ν» να π τ γρ  «λ», «ρ» τ «σ»).}
ς ξεκινσουμε μ να νρινληκτο νομα, μονθεμο κα καταληκτικ.
{Καταληκτικ επαμε τι λγονται σα νματα λγουν σ –ς καί κατληκτα τ πλοιπα καί σα δν σχηματζουν νομαστικ νικο μ κατληξι (χουν δηλαδ ς νομαστικ τν γενικ δχως κατληξι)}
{Μονθεμα εναι τ νματα πο χουν να θέμα κα δν δημιουργον στν γενικ πτσι δετερο. (Π.χ. « χιτν, το χιτν-ος» εναι μονόθεμο (μ θμα χιτων-) κα «γεμν, το γεμν-ος» εναι διπλθεμο (μ θματα γεμον- κα γεμων-.)) Γι περισστερα νατρξτε στ προηγομενα μαθματα}
Τ νομα « κτς, τς κτνος» μ θέμα «κτιν».
Διαβζουμε πντα μεγαλφωνα.
νικς ριθμς
νομαστικ:  κτς
Γενικ:            τς κτν-ος
Δοτικ:           τ κτν-ι
Ατιατικ:       τν κτν-α
Κλητικ:         κτς
Πληθυντικς ριθμς
νομαστικ: α κτν-ες
Γενικ:         τν κτν-ων
Δοτικ:        τας κτ-σι(ν)
Ατιατικ:    τς κτν-ας
Κλητικ:       κτν-ες
ς δομε τ νομ μας, « λλην».
νικς ριθμς
νομαστικ: λλην
Γενικ:           το λλην-ος
Δοτικ:          τ   λλην-ι
Ατιατικ:     τν λλην-α
Κλητικ:         λλην!
Πληθυντικς ριθμς
νομαστικ: ο λλην-ες
Γενικ:         τν λλν-ων
Δοτικ:         τος λλη-σι(ν)
Ατιατικ:     τούς λλην-ας
Κλητικ:        λλην-ες!!!
π τ εκαρίᾳ, ς θυμηθομε τ ρητ «οκ εθισται τος λλησι προσκυνειν»: «Ο λληνες δν συνηθζεται ν προσκυνον». Μ λλα λγια,  «τό κεφλι ψηλ».
πίσης ν σημεισουμε τι σ λες τς δοτικς πληθυντικο, τ «ν» στν κατληξι μπανει γι λγους εφωνας ν πομνη λξις ξεκιν π φωνεν.
(ταν λμε «εφωνία» ννοομε τν σωστ πδοσι τς  μουσικς τς γλώσσης.)
Τρα ν δομε να νρινληκτο κατληκτο διπλθεμο, τό νομα « γετων, το γετον-ος». (θματα «γειτων» κα «γειτον»)
νικς ριθμς
νομαστικ: γετων
Γενικ:         το γετον-ος
Δοτικ:         τ γετον-ι
Ατιατικ:    τν γετον-α
Κλητικ:        γετον!          (παρατηρομε –ο ντ –ω)
Πληθυντικς ριθμς
νομαστικ: ο γετον-ες
Γενικ:            τν γειτν-ων
Δοτικ:            τος γετο-σι(ν)
Ατιατικ:       τος γείτον-ας
Κλητικ:          γετον-ες!
Τρα θ περσουμε στ γρληκτα, μ χαρακτρα δηλαδ θματος τ «ρ» τ «λ».
ς δομε τ γρληκτο μονθεμο κατληκτο νομα « κλητρ, το κλητρος», μ θμα «κλητρ-».
νικς ριθμς
νομαστικ:  κλητρ
Γενικ:            το κλητρ-ος
Δοτικ:            τ κλητρ-ι
Ατιατικ:       τν κλητρ-α
Κλητικ:          κλητρ!
Πληθυντικς ριθμς
νομαστικ: ο κλητρ-ες
Γενικ:          τν κλητήρ-ων
Δοτικ:          τος κλητρ-σι(ν)
Ατιατικ:     τος κλητρ-ας
Κλητικ:        κλητρ-ες!
ς κλνουμε τρα τ διπλθεμο γρόληκτο κατληκτο, « ρτωρ, το ρτορ-ος».
νικς ριθμς
νομαστικ:  ρτωρ
Γενικ:          το ρτορ-ος
Δοτικ:         τ   ρτορ-ι
Ατιατικ:     τν ρτορ-α
Κλητικ:        ρτορ!
Πληθυντικς ριθμς
νομαστικ: ο ρτορ-ες
Γενικ:         τν ρητρ-ων
Δοτικ:         τος  ρτορ-σι(ν)
Ατιατικ:     τος ρτορ-ας
Κλητικ:        ρτορ-ες!
Γι ν τονζουμε σωστ: παρατηρομε στ νρινληκτα κα γρληκτα νματα, πο εδαμε, τι τ φωνεντα «α»  κα «ι» πρν π τν χαρακτρα «ν» τν νομτων σ –ις ( κτς, τς κτνος Τιτν, το Τιτνος) εναι μακρχρονα.
ΒΑΣΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΣ: Προκπτει π τν προσωπικ μου τριβ μ τν ρθογραφα, τι ταν θλ ν γρψ στν νεοελληνικ κποιο τριτκλιτο νομα, προκειμνου ν βρ τν σωστ τρπο γραφς νατρχω στν κλσι το ρχαου τπου τς λξεως. ν εναι διπλθεμο, στ νεοελληνικ κρατ τν ρθογραφα τς γενικς.
Δηλαδή, εδμων, το εδμονος. ρα θ γρψουμε στ νεοελληνικ « εδμονας», κα χι μ «ω». ν εναι τ νομα μονθεμο, κρατει τ μοναδικ θμα στν γενικ μ τν διο τονισμ. Π. χ. κλητρ, το κλητρος κα  ρα « κλητρας», κρατ κα τν περισπωμνη.
Κνετε τν σκησι: πς θ γρψουμε στ νεοελληνικ « γετων», « κλητρ», « Πλτων»;
Θ γρψουμε: « γετονας»  ( γετων, το γετονος) διπλθεμο
« κλητρας» ( κλητρ, το κλητρος) μονθεμο
« Πλτωνας» ( Πλτων, το Πλτωνος) μονθεμο
Σωστ εναι ν χρησιμοποιομε τ νματα στν ρχαα τους μορφσο πι εηχο εναι « Πλτων» παρά « Πλτωνας», « μρτυς» παρ « μρτυρας»), λλ π τ εκαιρίᾳ βρκαμε ναν τρπο ν γρφουμε σωστ τ τριτκλιτα ες τν νεοελληνικν.
Τρα θ δομε τ γρληκτα συγκοπτμενα διπλθεμα κατληκτα σ –ρ  (γενικ –ρος). πατρ-το πατρς, θυγτηρ-τς θυγατρς, μτηρ-τς μητρς κ λ.π.
νικς ριθμς
νομαστικ: νρ
Γενικ:         το νδρ-ς (ντ «νρος»: ποβλλει τ «ε» κα παρνει εφωνικ «δ»)
Δοτικ:         τ νδρ-    (ντί «νερ»)
Ατιατικ:    τν νδρ-α  (ντ «νερα»)
Κλητικ:        νερ!
Πληθυντικς ριθμς
νομαστικ: ο νδρ-ες   (ντί «νερες»)
Γενικ:        τν νδρ-ν       (ντ «νερν»)
Δοτικ:        τος νδρ-σι (ν)  (ντ νερσι»)
Ατιατικ:    τος νδρ-ας       (ντί «νερας»)
Κλητικ:      νδρ-ες!          (ντ «νερες»)
Κατ τν διο τρπο κλνεται κα τ θηλυκ « θυγτηρ».
νικς ριθμς
νομαστικ:  θυγτηρ
Γενικ:          τς θυγατρ-ς   (ντί «θυγατέρος»)
Δοτικ:         τ θυγατρ        (ντί «θυγατρι»)
Ατιατικ:     τν θυγατρ-α
Κλητικ:         θγατερ!
Πληθυντικς ριθμς
νομαστικ: α θυγατρες
Γενικ:          τν θυγατρ-ων
Δοτικ:          τας θυγατρ-σι(ν)  (ντί «θυγατρι-σι»)
Ατιατικ:     τς θυγατρ-ας
Κλητικ:        θυγατρ-ες!
Παρατηρομε τι τ νματα « πατρ», « θυγτηρ», « μτηρ» κα « γαστρ» συγκπτουν τ «ε» το θματος στν γενικ κα δοτικ νικο κα στν δοτικ πληθυντικο.
Στ νομα «νρ» ποβλλεται τ «ε» το θματος κα παρνει να «δ» πρς χριν εφωνας στς πλγιες πτσεις το νικο κα σ λες το πληθυντικο.
πσης παρατηρομε τι στ συγκοπτμενα νματα, κλητικ νικο σχηματζεται π τ δναμο θμα (τ θμα πρν συγκοπ, «το νρ-ος», πρν γν «νδρς») κα τονζεται στν πρτη συλλαβ: πτερ! , μτηρ!  κ.λ.π. μ μνη ξαρεσι τν «γαστρα» : γαστρ!
Κα τλος παρατηρομε τι στν δοτικ πληθυντικο τθεται να βραχχρονο «α» μεταξ το συγκομμνου θματος κα τς καταλξεως πρς χριν εφωνας: πατρ--σιν, νδρ--σιν κ.λ.π.
Κλνουμε ΠΑΝΤΟΤΕ μεγαλοφνως τς λξεις γι ν κομε τν μουσικ τς γλσσης μας.
Ο καννες πλς πιβεβαινουν ατ πο κατ βθος ξρουμε κα κομε…
Κα θ λοκληρσουμε τν Γ΄κλσι μ τ σιγμληκτα, τ νματα πο χουν χαρακτρα «σ».
Τά νματα ατ θεωρονται σιγμληκτα διτι χουν ς θμα τους τν δσκολη γενικ τους (χωρς τν κατληξι ββαια) πο λγει σ –σ.
Στν κατηγορα ατν μππτουν λα τ κρια νματα σ –ης μ κατληξι γενικς –ους,  κα σ –κλς μ γενικ –κλους, «τ κλος, το κλους» δηλαδ.
ς δομε τ νομα « Σωκρτης», «σζων τ κρτος».
νικς ριθμς         μα Σωκρατεσ-)
νομαστικ: Σωκρτης
Γενικ:         το Σωκρτους
Δοτικ:         τ Σωκρτει
Ατιατικ:     τν Σωκρτη
Κλητικ:        Σκρατες!
Πληθυντικς ριθμς
νομαστικ:  ο Σωκρται
Γενικ:         τν Σωκρατν
Δοτικ:         τος Σωκρταις
Ατιατικ:    τος Σωκρτας
Κλητικ:        Σωκρται!
πσης τ νομα «Περικλς», «δοξασμνος» φο κλος(= δξα).
νικς ριθμς          μα Περικλεε-)
νομαστικ:   Περικλς
Γενικ:           το Περικλους
Δοτικ:          τ  Περικλε
Ατιατικ:      τόν Περικλα
Κλητικ:         Περκλεις!
Πληθυντικς ριθμς
νομαστικ: ο Περικλες
Γενικ:          τν Περικλων
Δοτικ:       ————–
Ατιατικ:     τος Περικλες
Κλητικ:        Περικλες!
Τ νματα σ –ης κα –κλς χουν θμα σ –ες (Σωκρατεσ-, Περικλεεσ- ) κα δν παρνουν κατληξι στν νομαστικ νικοναι κατληκτα). πσης  κτενουν τ βραχ «ε» σ «η». τσι τ θμα «Σωκρτες» γνεται «Σωκρτης», κα μ συναρεσι τ θμα «Περικλε-ης» γνεται  «Περικλς».
Στς πλγιες πτσεις το νικο ποβλλεται τ «σ» νμεσα π τ δο φωνεντα (Σωκρτεσ-ος -> Σωκρτεος) κα συναιρονται τ δο φωνεντα: π.χ. στν γενικ συναρεσις  το «ε» κα το «ο» δνουν «ου» (το  Σωκρτους). Τ διο συνεχζεται σ λες τς πτσεις.
{ γενικ προκπτει ς ξς, πλς γι ν γνωρζουμε: (Σωκρτεσ– ος -> Σωκρτε-ος -> Σωκρτους) (Περικλες – ος -> Περικλε-ος -> Περικλους). Κατ τν διον τρπον σχηματζονται κα  ο πλοιπες πτσεις.}
Στν Κλητικ νικο νεβανει τνος στν πρτη συλλαβ: Σκρατες!
Θεωρ τι σημαντικ εναι ν λμε σωστ τν γενικ τν νομτων ατν χωρς ν χρειζεται διατερη νλυσις τν καννων, πο πολλς φορς μς μπερδεουν. πλ πργματα: λμε « δς Περικλους», χι Περικλ.
Ο νμοι «το κράτους», δν μπορομε ν τ πομε λλις.
Κατ τν διον τρπο λμε « πολογα το Σω-κρτους». Κλνεται τ νομα σμφωνα μ τ δετερο συνθετικ, πως συμβανει κα μ λες τς σνθετες λξεις. ( πληθυντικς ριθμς δ ξαιρεται, λλ ποτ δν θ πομε να κριο νομα στν πληθυντικ ριθμ.)
ς δομε πς κλνεται τ θηλυκ κατληκτο διπλθεμο « αδς».
μα: αδωσ- καί αδοσ-)
νικς ριθμς
νομαστικ:  αδς
Γενικ:         τς αδος
Δοτικ:         τ αδο
Ατιατικ:     τν αδ
Κλητικ:        αδώς!
Πληθυντικ δν χει « αδς», κα λμε «προσβολ τς δημοσας αδος».
«Αδς» δν εναι κριβς ντροπ, εναι τ συνασθημα πο μς προκαλε σεβασμς πρς τος λλους κα συνειρμικ τ συνασθημα πο πρπει ν ασθανμαστε ν δικσουμε, προκαλσουμε (κμη κα θελ μας)  προσβλλουμε κποιον.
Θ δομε κα τ οδτερα σ –ος.
Πολ βασικ γι ν μν γρφουμε «μαργαριτάρια» το τπου «τ σκφοι…» μ κακ μας….
νικς ριθμς
νομαστικ:  τό σκφος
Γενικ:            το σκφους
Δοτικ:           τ σκφει
Ατιατικ:       τ σκφος
Κλητικ:          σκφος!
Πληθυντικς ριθμς
νομαστικ:  τ σκφη
Γενικ:            τν σκαφν
Δοτικ:           τος σκφε-σι(ν)
Ατιατικ:       τ σκφη
Κλητικ:          σκφη!
Κατ τν διον τρπο κλνονται κα πολλς κμη λξεις: τ κρτος, τ βλος, τ δαφος, τ ζεγος κ.λ.π.
λοκληρνουμε μ τ οδτερα νματα μ κατληξι –ας (γενικ –ατος -ως).
Ατ εναι ο λξεις «κρας», «γρας»(= βραβεον), «γρας», «τρας», «πρας» καί «κρας».
Τ «κρας», «γρας» κα «γρας» εναι καθαρ σιγμληκτα, ν «τ πρας» κα «τ τρας» κλνονται σ ρισμνες πτσεις ς δοντικληκτα κα σ λλες ς σιγμληκτα.
λξις «τ «κρας» κλνεται κα ς σιγμληκτο (κατ «τ κρας») κα ς δοντικληκτο (κατ τό «πρας»).
νικς ριθμς
νομαστικ: τό πρας
Γενικ:           το πρατ-ος
Δοτικ:           τ πρατ-ι
Ατιατικ:      τ πρας
Κλητικ:          πρας!
Πληθυντικς ριθμς
νομαστικ: τ πρατ-α
Γενικ:          τν περτ-ων
Δοτικ:          τος  πρα-σι(ν)
Ατιατικ:     τ πρατ-α
Κλητικ:        πρατ-α!
Γι τος κρεοφγους κα χι μνον, μι ματι στ «δσκολο» κρας πο διαφοροποιεται…
νικς ριθμς
νομαστικ: τ κρέας
Γενικ:           το κρως
Δοτικ:           τ κρέᾳ
Ατιατικ:      τ κρας
Κλητικ:         κρας!
Πληθυντικς ριθμς
νομαστικ:  τ κρα
Γενικ:             τν κρεν
Δοτικ:             τος  κρασι-(ν)
Ατιατικ:         τ κρα
Κλητικ:             κρα!
Γι σους πιθυμον ν δον λεπτομρειες σς παραπμπω στν ξιλογο σττοπο Τρτη κλσις τν οσιαστικν
Θ παναλβω γι κμη μα φορ, πς δ φροντζουμε ν τονσουμε τ πολτως βασικ σημεα τς γραμματικς στε ο φλοι ν βελτισουν τς γλωσσικς τους καντητες κα ν μπορσουν ν δον «φιλικ» κα μ πλό τρπο τν ρχαα μορφ τς γλώσσης μας.
Εχομαι προσπθει μου ν μν χαρακτηρισθ λλειπς, διτι δ προσπαθομε μ σο τ δυνατν εκολτερο τρπο ν περισσουμε τν γλσσα π κακοποιήσεις πο, σκοπμως μ, τν παξινουν.
Χρσα Λνδου
http://pirforosellin.blogspot.gr/  - Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του περιεχομένου της ιστοσελίδας εφόσον αναφέρεται ευκρινώς η πηγή του και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος(link ). Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.
ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ
Ορισμένα αναρτώμενα από το διαδίκτυο κείμενα ή εικόνες (με σχετική σημείωση της πηγής), θεωρούμε ότι είναι δημόσια. Αν υπάρχουν δικαιώματα συγγραφέων, παρακαλούμε ενημερώστε μας για να τα αφαιρέσουμε. Επίσης σημειώνεται ότι οι απόψεις του ιστολόγιου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου. Για τα άρθρα που δημοσιεύονται εδώ, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο το ιστολόγιο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου